Wesele z elementami folkloru

Nostalgia za minionymi czasami dopada tych, którzy mają już dość nowoczesności i prześciganiu się w nowinkach i trendach w nowoczesnym świecie. W wyścigu o oryginalność na weselu można przecież sięgnąć do korzeni i wpleść tradycyjne elementy wesela, zamiast ich odrzucać, albo nawet dodać trochę folkloru i ludowości do naszego wesela.

ślub z elementami folkloru

Wiele par rezygnuje z typowych tradycji obowiązujących w danym regionie. Odrzucają tradycję, która wydaje się być już niemodna, na rzecz nowych trendów. Czasami wesela przypominają więc bankiety, pozbawione elementów typowych tradycji. Wiele par tłumaczy tą sytuację chęcią wplecenia w wesele nowości, bo przecież tradycje każdy zna. Ale przecież można wpleść zgrabnie nasze rodzime tradycje w sposób ciekawy, niesztampowy, by podkreślić przynależność do swoich małych ojczyzn.

Ale jak wystylizować wesele na typowo ludowe?

Wesele można zorganizować np. w Skansenie. Propozycje skansenów w organizacji ślubów i wesel są w wielu miejscach w Polsce bardzo bogate.  Poszukujący organizacji oryginalnych, a jednocześnie ludowych elementów, będą nimi zachwyceni. Zachęcamy zatem do zapoznania się z ofertami skansenów. Wiele z nich proponuje ślub w drewnianym kościołku, a potem wesele w karczmie na terenie skansenu. Menu obfituje w potrawy regionalne, nierzadko podawane na ciekawej zastawie. Cała obsługa przebrana jest w stroje regionalne. Dodatkowo można poprosić o wypożyczenie strojów ludowych również dla siebie. Do tego kapela ludowa z przyśpiewkami, która doda klimatu.

Ale miejscem na wesele może być także karczma. W każdym regionie znajdziemy karczmy odpowiednio wystylizowane – drewniane, z ławami, nierzadko także pokryte strzechą lub gontem. W takiej karczmie aż prosi się o wykorzystanie regionalnych elementów do wystylizowania wesela.

Dodatkowo elementy folklorystyczne można przemycić także w inny sposób. Zamawiając materiały drukowane, takie jak zaproszenia, winietki z imionami gości, karty menu,  plan stołów czy nawet księgę gości można użyć motywu graficznego odpowiedniego dla danego regionu (np. wycinanka łowicka, wzór kaszubski, Baba Jaga Świętokrzyska, czy wzory zaczerpnięte z zapasek danego regionu,etc.). Takie wesele będzie na pewno bardzo atrakcyjne samo w sobie, bowiem rzadko zdarza się, aby elementy folkloru były obecne w takiej formie na weselach.

Goście jako upominki mogą dostać np. aniołki wykonane z koniakowskiej koronki, ręcznie robione figurki charakterystyczne dla danego regionu (np. Baba Jaga w regionie świętokrzyskim, mini ciupaga w górach, etc.). Rodzice na podziękowanie mogą dostać np. wykonane przez ludowych artystów świątki, czyli drewniane figury świętych, namalowany obraz, wyhaftowaną ręcznie pościel, obrus, etc. Możecie wynająć np. bryczkę, którą pojedziecie do ślubu, a na weselu jako atrakcja może wystąpić zespół ludowy, który zagra np. 20 minutowy koncert z przyśpiewkami ludowymi. Możecie dodatkowo zrobić gościom śpiewniki, aby wszyscy razem zaśpiewali regionalne pieśni. Warto także wpleść do menu regionalne potrawy lub trunki.

Niewątpliwie takie wesele może być ogromną atrakcją również dla gości zza granicy, w szczególności, gdy nasza druga połówka jest obcokrajowcem. Warto w takim przypadku pokazać obrzędy typowo Polskie, ale i również wpleść motywy ludowe z naszego regionu. Można też poprosić by i nasza połówka dodała elementy weselne charakterystyczne dla danego kraju lub regionu, z jakiego pochodzi.

Wesele śląskie

Śląskie tradycje nie są jednorodne, w każdej części tego regionu można spotkać się z innymi zwyczajami, co stanowi o niezwykłej barwności Śląska. Współcześnie bardzo rzadko spotyka się śluby czy wesela w typowo śląskim stylu. Jeśli jednak komuś marzy się takie właśnie przyjęcie,  można je na taki właśnie sposób wystylizować.  Jeśli chcesz wystylizować swoje wesele, na styl Śląski możesz zrobić to od początku do końca. „Tak jak tradycja karze” czyli zacząć  od śląskiego „kołocza”.

Weselne obrządki na Śląsku zaczynają się na tydzień przed ślubem.  Wtedy to, przyszła Para Młoda rozdaje rodzinie, znajomym i sąsiadom, którzy nie będą obecni na weselu „kołocz”, czyli sernik, makowiec i jabłecznik na cieśnie drożdżowym. Ciasto jest zawsze ozdobnie zapakowane i dołączony jest do niego bilecik, na którym widnieją wierszyki  typu: „Aby nasi goście w pamięci nas mieli, Młoda Para od serca kołoczem się dzieli lub „Jak obyczaj stary każe, wedle ojców naszej wiary, kołoczem się z Wami dzielimy i smacznego życzymy”. Jeśli Twoi goście nie znają tego zwyczaju na pewno będą smacznie zaskoczeni.

Jeśli możesz liczyć na gości ze Śląska, pewnie pokażą Ci kolejny element tej tradycji,  która kultywowana jest po dzień dzisiejszy – „czaskanie”. Dzień przed ślubem, późnym popołudniem lub wieczorem, do domu Panny Młodej przychodzą znajomi, przyjaciele, goście weselni i sąsiedzi i przed drzwiami „czaskają” (tłuką) spore ilości porcelanowych naczyń,  na szczęście Młodej Parze, natomiast Młodzi mają w obowiązku wspólnymi siłami posprzątać to, co zostało stłuczone.

Rodzice Panny Młodej w podziękowaniu  goszczą przybyłych  poczęstunkiem w postaci śląskiego „kołocza” i weselnej wódki. W różnych rejonach Śląska „czaskanie” przybiera przeróżne formy. Przykładowo goście  przebierają się, śpiewają, tańczą i bawią się, niestety dla Państwa Młodych, czasami nawet do późnych godzin nocnych. Na terenie Kaszub zwyczaj ten także jest kultywowany i nazywa się „polterabend”.

„Śląskie dziołchy to gryfie dziołchy” dlatego rodzice nie oddają ich tak łatwo. W dniu ślubu Panna Młoda nie zostanie od tak oddana Panu Młodemu. Musi on „zapłacić” rodzicom za ich córkę, jest to tak zwane „wykupienie Panny Młodej”. Jest to obrzęd spotykany także w wielu innych regionach Polski. Najczęściej świadkowa lub świadek Panny Młodej licytuje się z Panem Młodym, ile jest on w stanie zapłacić za swoją przyszłą żonę. Po zapłacie, już bez przeszkód, może wręczyć bukiet Pannie Młodej.

Droga Młodych do kościoła nie jest łatwa. Często na drodze Młodzi muszą pokonać tzw. „szlogi”, czyli bramy/szlabany zrobione ze sznurków, kolorowych bibuł czy kwiatów, ustawione najczęściej przez sąsiadów lub znajomych. Aby Młodzi mogli jechać dalej muszą zapłacić weselną wódką.

„Drużyną”  nazywa się  druhny i drużbów, którzy obowiązkowo muszą być stanu wolnego. Dla każdej panny z osobna zapraszało się wybranego przez nią kawalera, który towarzyszył jej  w trakcje wesela. Cała drużyna składająca się z kilku, a czasami nawet kilkunastu par, które prowadziły Młodą Parę do ołtarza  tworząc szpaler wzdłuż przejścia, a później także na miejsce przyjęcia weselnego. Współcześnie w niektórych regionach Śląska i Zagłębia nadal można spotkać tę tradycję.

Stylizując swoje śląskie wesele nie zapomnij o „oczepinach”, które są bardzo charakterystycznym elementem. „Oczepiny” odbywają się równo o północy. Ceremoniał ten polega na pozbawieniu się wzajemnie przez Parę Młodą atrybutów ślubnych.  Pan Młody musi sprawnie zdjąć swojej żonie welon, w czym przeszkadzają mu świadkowie, bijąc go po dłoniach warzechami.  Po zdjęciu welonu Panna Młoda przestaje być Panną, a staje się żoną, na oznakę czego otrzymuje czepek lub chustę. Pannie Młodej w zdjęciu muszki Pana Młodego również przeszkadzają świadkowie, tym razem w bardziej delikatny sposób, muskając ją różami, całując po dłoniach lub łaskocząc, aby było jej trochę trudniej.

Jeśli chcielibyśmy jeszcze bardziej pokreślić tradycyjną formę wesela, dobrze byłoby, aby muzyka także nawiązywała do tradycji. Oznacza to, że dobrze byłoby znaleźć zespół z akordeonistą, gdyż jest to bardzo popularny instrument na Śląsku oraz aby kapela  potrafiła zagrać nie tylko typowe wesele piosenki, ale także śląskie przyśpiewki. Dobrym pomysłem jest także, aby na weselu znalazł się wodzirej, który zna śląską gwarę i w trakcie wesela rozbawi gości śląskimi „wicami” (dowcipami).

Jeżeli przygotowujemy się do śląskiego wesela, jedną z pierwszych rzeczy jaką szukamy to lokal. Dobrze jest znaleźć taki, który także swoim wystrojem będzie nawiązywał do śląskiego wystroju. Na szczęście obecnie  nie ma z tym problemu, ponieważ coraz więcej jest różnego rodzaju restauracji, karczm czy zajazdów, których wystrój pasuje idealnie do takiej stylizacji.

Jeżeli jesteś odważną przyszłą Panną Młodą, także swoim strojem możesz przybliżyć śląską tradycję. Czy to ozdabiając włosy kolorowym wiankiem z kwiatów lub „merty” (mirt), ozdabiając suknię kolorowymi wstęgami czy mniej ostentacyjnie wybrać kwiaty w żywych kolorach czerwieni, zieleni i granatu, które odzwierciedlają kolory, jakie znajdowały się na „kieckach” (sukniach) tradycyjnych Ślązaczek. Jeśli chcesz pójść o krok dalej, możesz nawet zdecydować się na odświętny tradycyjny śląski strój, na który składa się  kiecka, zopaska i jakla. (spódnica, fartuch i rozpinany sweter).

Bardzo ważnym, jeśli nie najważniejszym elementem śląskiego wesela, jest jedzenie. Menu weselne nie może obyć się bez gorącego rosołu z „nudlami” (makaronem), śląskiej rolady, klusek białych i tartych (ciemnych) oraz „modrej” kapusty (czerwona kapusta z zasmażką),  a do picia obowiązkowo kompot z truskawek lub wiśni.

Często spotykane są potrawy takie jak: „galert”, czyli tymbalik, „szałot z franckami” , czyli sałatka ziemniaczana z kiełbaskami typu frankfuter, wędliny i przetwory ze świniobicia, a ze słodkości wspomniany wcześniej „kołocz” i „szpajza” (mus owocowy, najczęściej cytrynowy lub czekoladowo-rumowy). Rzadko kiedy wesele trwa jeden dzień. Zazwyczaj dzień po weselu odbywają się poprawiny, gdzie goście zapraszani się na obiad i kolejne zabawy, aż do wieczora. 

Oczywiście współcześnie stylizując swoje wesele na tradycyjnie śląskie nie trzeba wykorzystywać wszystkich tych elementów, to tylko wskazówka jak to wyglądało kiedyś i jak wygląda to dziś. Możesz wybrać jedynie te które, wam najbardziej odpowiadają. Zainspirować się  kolorami, potrawami lub wysłać zaproszenia w gwarze śląskiej.

Wesele góralskie

Wesele zakopiańskie to przede wszystkim zabawa przez kilka dni. Dawniej obyczaj nakazywał, by druhny na polecenie Panny Młodej, przybyły po narzeczonego do jego domu, wraz z wódką i kapelą. Panna Młoda w tym czasie stała przed  swoim domem w odświętnym, ale jeszcze nie weselnym stroju. Kiedy przybył pod jej dom dostawał białą koszulę od narzeczonej i białą wstążkę, którą wiązała mu zamiast czerwonej, która spinała jego cuchę. Dopiero po tym obrządku Panna Młoda ubierana była przez druhny w weselny strój. Istotnym jego elementem był wianek – symbol niewinności.

Dalej miało miejsce wygłaszane przez odpowiednią osobę przemówienie, zwane wypytowinami, oraz błogosławieństwo rodziców obojga młodych. Do dziś ta tradycja jest kontynuowana w wielu góralskich domach. Odbywa się w domu panny młodej. Przy błogosławieństwie obecna jest spora część rodziny, a także kapela ludowa. Wszyscy śpiewają ludowe przyśpiewki, w tym pieśń starościny „Chowałaś ją, matuś, jak źrenice w łoku, dziś cie odstępuje, nie brońze jej kroku”.

Nie może tu zabraknąć uroczystej przemowy zwanej wypytowinami, skierowanej do młodych. Wypowiadana jest zazwyczaj przez starostę, jedno z rodziców młodej pary lub pytaca.  Wypytowiny mają charakter umoralniająco – religijny. To czas na refleksję i ostateczną decyzję młodych, czy chcą być ze sobą już do końca. Chwilę potem klęcząca młoda para prosi o błogosławieństwo obojga rodziców. W drodze do kościoła para młoda wyrusza jeszcze osobno, Panna Młoda wraz z drużbami, Pan Młody z druhnami. Odjeżdżają spod domu w osobnych bryczkach, by razem stanąć dopiero przed ołtarzem.

Oczywiście wyprowadzenie Pary Młodej nie może odbyć się bez kapeli, muzyka towarzyszy bowiem góralom przez cały obrzęd weselny. Przed Kościołem czeka już na nich Ksiądz. Po Mszy Para Młoda wraz z drużbą weselnym zostawiają datki w skarbonce za ołtarzem w intencji swojej miłości. Młodzi z Kościoła wyruszają już razem przybraną bryczką, którą ciągną odświętnie przybrane konie. Zanim młodzi znajdą się na sali weselnej czeka ich przeprawa przez bramki, które trzeba pokonać. Zazwyczaj przebrani mieszkańcy wsi, tzw. dziady, oczekiwali zapłaty w postaci pieniędzy, alkoholu czy żywności.

Strój góralski weselny jest niezwykle strojny. Panna Młoda obowiązkowo ubrana jest w kolorową spódnicę, nierzadko w motywy kwiatowe, wyszywany gorset, haftowaną białą koszulę i kierpce. Oczywiście nieodłącznym elementem stroju są czerwone korale i wianek.

Strój Panny Młodej istotny jest w szczególności przy oczepinach (cepowinach), gdzie zmianę stanu cywilnego podkreśla się nałożoną na głowę chustą, tzw. kaźmierkulą. Pan Młody natomiast ma na sobie „portki” jasne z owczej wełny, płócienną białą koszule zapinaną pod szyją spinkami, pas. Na nogach obowiązkowo kierpce. Przy oczepinach Pan Młody ma za zadanie wykupić to, co zostało mu zabrane przez Panią Młodą i drużki – czyli kapelusz. Wracał on po wykupieniu go do Pana Młodego, ale już bez piórka, co symbolizowało zmianę stanu cywilnego. W tym czasie goście śpiewali przyśpiewki. Młoda jest także obtańcowywana i obśpiewywana.

Góralski taniec państwa młodych kończył obrzęd cepowin. Potem trwała zabawa do porannych godzin następnego dnia. Po weselu organizowano poprawiny, a kolejnym etapem ceremonii weselnej była drużbiarsko gościna, urządzana głównie z myślą o drużynie weselnej, która w czasie przyjęcia weselnego nie miała czasu na zabawę dbając o gości państwa młodych.

Podczas góralskiego wesela na stole biesiadnym nie może zabraknąć wyrobów takich jak śliwowica, kwaśnica, oscypki, bunc czy grule z kwaśnym mlekiem.

Współcześnie wiele z tych tradycji jest kontynuowanych przez rodzimych górali. Zdarza się jednak, że pewne obrządki są wplatane w nowoczesny sposób urządzania wesel.

Te dwa przykłady typowych tradycji wesel polskich mają na celu pokazać Wam, drodzy Młodzi, że warto sięgać do korzeni. Każdy region w Polsce posiada swoje własne obrzędy, które zgrabnie można wpleść w swoje wesele. Zachęcamy do tego serdecznie, bo warto kontynuować tradycje. Zachęcamy zatem do poszukiwania obrzędów charakterystycznych dla Waszego regionu. Na pewno będzie to dla Was świetny sposób na uatrakcyjnienie wesela.

MARIA ZAJĄC, KATARZYNA CZERNY, KATARZYNA OSIKOWSKA

Perfect Moments

Warto również przeczytać:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *